Eeuwen geleden werd Latijns Amerika overspoeld door ‘witte’ Westerlingen. De Spanjaarden versloegen met sluwheid en buiskruid het sterk verzwakte, maar eens zo machtige Inca Rijk. Door deze overwinning werden zij de heersers over bijna heel Zuid-Amerika. De bevolking werd nu opgedeeld in verschillende klassen. De hoogste klassen waren de Spanjaarden die direct uit Spanje afkomstig waren. Daaronder stonden de mensen van gemixte afkomst, de mestiezen half Spaans half indiaans en ver onder hen kwamen de oorspronkelijke inwoners van Zuid-Amerika de indianen, of Campesinos, zoals ze zichzelf liever noemen (volgens een goede gids die we in Bolivia hadden willen vele mensen met ‘indiaans bloed’ tegenwoordig liever Campesinos genoemd worden). Voor bijna drie eeuwen lang was hun leven in de ogen van de Spanjaarden eigenlijk niets meer waard.
Vanaf die periode werd Zuid-Amerika langzaam opgedeeld in verschillende landen, maar hoe werden de grenzen bepaald? Hielden deze grenzen wel rekening met de vele verschillende bevolkingsgroepen die in Zuid-Amerika wonen? Wie bepaalde bij de onafhankelijkheidsverklaring op 6 augustus 1825 wat de landsgrenzen van Peru en Bolivia zouden worden? Waarom moest er overall nog steeds Spaans gesproken worden, waarom geen Quechua, of Aymara, slechts twee van de velen inheemse talen die nog steeds in Bolivia worden gesproken? Was dit voor het gemak of zat er meer achter? Is Bolivia eigenlijk wel onafhankelijk geworden? Welk voordeel heeft dit dan opgeleverd voor de inheemse bevolking uit de Andes en de jungle?
Nu ruim 183 jaar later worden zij nog steeds gediscrimineerd en onderdrukt, wel eens waar meer subtiel, maar soms niet minder erg.
In de eerste 180 jaar onafhankelijkheid van Spanje zijn er binnen Bolivia zelf ook dubieuze verdelingen van land geweest. Zoals zo vaak wonen de rijken op de beste stukken grond en de armen op de overgebleven delen, in Bolivia veelal de ruige Andes. Hierdoor kon het ook voorkomen dat duizenden hectare vruchtbare grond slechts verdeeld werd over enkele rijke families. De governeur van de provincie Pando (Leopoldo Fernandez), één van de grootste tegenstanders van Evo Morales, bezit zelf in zijn ééntje maar liefst 500.000 hectaren grond! Vele van deze stukken grond zijn gewoon door vroegere corrupte presidenten cadeau gedaan aan welgestelde invloedrijke families in ruil voor steun. Nu Evo Morales deze stukken grond eerlijker wil verdelen over de rest van de bevolking, komt vooral de elite van Bolivia in opstand. Dat zich in een deel van de betrokken provincies ook nog eens grote aardgas velden bevinden, maakt de situatie letterlijk en figuurlijk extra explosief. De elite heeft helaas ook veel geld en macht voor negatieve publiciteits campagnes en omkoperij tegen de president. Zelfs de Verenigde Staten helpt hierin mee, middels het geven van nog meer extra geld aan de oppositie tegen Evo Morales. De betrokken ambassadeur van de V.S. is inmiddels het land uit gezet wat voor iets meer rust zorgde. Nu men erachter gekomen is dat de rijke oppositie en elite van Bolivia in hun champagne door de V.S. gesteund werden, lijkt deze informatie in het voordeel van de president te werken, want de oppositie steunen is één ding, maar indirect Amerika steunen is in Latijns Amerika iets heel anders, zeker in Bolivia.
Bij het integreren in hun eigen land lopen de campesinos nu op tegen een grote achterstand in scholing. Eeuwen lang vonden de Spaanse overheersers het totaal onbelangrijk om de locale bevolking te onderwijzen. Ook hadden de mensen die op het platte land woonden er eigenlijk niet veel belang bij om naar school te gaan. Alles wat ze moesten weten leerden ze van hun ouders, buren, vrienden, etc. waar hadden ze scholing voor nodig?
Vroeger op het land was dit inderdaad geen probleem, maar nu steeds meer mensen van het platte land naar de stad trekken komen zij in de problemen met hun vaak nog gebrekkige beheersing van het Spaans en lage scholing.
Nu Bolivia eindelijk een president van indiaanse afkomst heeft die de verhoudingen tussen de verschillende bevolkingsgroepen een beetje recht kan trekken lopen deze bevolkingsgroepen aan tegen een grote achterstand in kennis tegenover de mestiezen, waardoor ze alsnog ver achterblijven op de arbeidsmarkten.
De allerslimste mestiezen blijven trouwens meestal niet eens in Bolivia, omdat er helaas maar weinig Boliviaanse bedrijven zijn die zich echt goede specialisten kunnen veroorloven. Ik heb zelfs al eens een taxichauffeur gehad die eigenlijk ingenieur was. Toen hij werkloos werd besloot hij tijdelijk taxi te gaan rijden. Nu zegt hij daar zelfs meer mee te verdienen dan vroeger. De specialisten die wel de keuze hebben om veel geld te gaan verdienen in een land als de Verenigde Staten of Spanje, waarmee ze dan hun hele familie kunnen onderhouden of een baan met een veel lager salaris en weinig garanties in een politiek onstabiel land.
Enkele vrienden en kennissen van me behoren tot de beter opgeleidde Bolivianen die wel in Bolivia blijven, zeggen eigenlijk wel iets te voelen voor een groot deel van het beleid van Evo Morales. Ze willen hem echter niet openlijk steunen, omdat hij, naar hun mening, teveel naar de grote mond van Hugo Chavez luistert.
Een ander nadeel hierbij is dat o.a. de uitzetting van de ambassadeur van de V.S. de handelsbetrekkingen met dit land aanzienlijk hebben verslechterd. Vooral de kleine onafhankelijke bedrijven die veel naar de V.S. exporteren en/of met bedrijven in de V.S. samenwerken, lijden hier erg onder. Een tegenslag voor de economie en de steun van deze bedrijven ten opzichte van Evo Morales. Extra cynisch is dat Bolivia tot voor kort nog wel de nr. 1 was in heel Latijns Amerika op het gebied van innovaties voor microkrediet. Helaas heeft de huidige crisis in Bolivia er nu voor gezorgd dat Peru deze koppositie heeft overgenomen.
Dat het meestal de campesinos zijn die de slecht betaalde baantjes hebben die niemand anders wil doen draagt ook bij aan het imago waar een groot deel van Latijns Amerika aan lijdt. Een imago dat beweerd dat de oorspronkelijke bevolking minder is dan de afstammeling van de Spanjaarden, een imago waar vele jonge indianen helaas zelf ook in geloven. Het is een imago dat er o.a. in Bolivia voor zorgt dat de campesinos helaas nog ongestraft gediscrimineerd mogen worden.
De grote ongelijkheid tussen een kleine groep rijken die jaren lang het land geregeerd hebben en een hele grote arme bevolkingsgroep, zorgen voor grote spanningen en hebben al voor vele protesten, presidentswisselingen en staatsgrepen gezorgd.
Maar stel je nu eens voor dat de V.S. zich anders opsteld, dat Evo Morales minder naar Chaves gaat luisteren en dat een deel van de beter opgeleidde Bolivianen zich openlijk achter hun president gaan opstellen? Zou Evo Morales de eerste president van Bolivia kunnen worden die eindelijk na ruim 180 jaar ‘onafhankelijkheid’ arm en rijk mesties en campesino, de bewoners van Bolivia, dichter bij elkaar kan brengen?
Misschien kan een stabiel Bolivia er wel voor zorgen dat meer goed opgeleidde specialisten in eigen land blijven, dat zij dan wel samen met de campesinos kunnen werken aan de ontginning van haar vele natuurlijke rijkdommen als gas, zilver, goud, tin, lood, lithium en niet te vergeten de prachtige natuurschoon waar velen toeristen van kunnen genieten.
Nu is dit alles door gebrek aan kennis helaas nog grotendeels in handen van buitenlandse bedrijven die weinig bijdragen aan de Boliviaanse economie. Ik hoop echter met boven geschreven verhaal duidelijk gemaakt te hebben dat er nog hoop is voor Bolivia, maar dan moet men wel stoppen met discrimineren en allemaal samenwerken.
A tourleader, traveler and voluteer 
